مقدمه

پرورش گوسفند یکی از ارکان مهم دامداری در ایران است و زادآوری سالم بره‌ها برای پایداری اقتصادی و افزایش بهره‌وری اهمیت حیاتی دارد. با این حال، یکی از چالش‌های جدی دامداران، تلفات بالای بره‌ها در روزهای اول زندگی است. این تلفات علاوه بر خسارت مالی، فشار روحی زیادی هم به دامدار وارد می‌کند. در این مقاله به سه مرحله‌ی مهم (حین زایمان، سه روز اول و بعد از یک هفته) می‌پردازیم و راهکارهای پیشگیری را بررسی می‌کنیم.

 

۱. مشکلات حین زایمان

یکی از مهم‌ترین دلایل مرگ بره‌ها مربوط به لحظه‌ی تولد است. عواملی مانند:

خفگی حین زایمان به دلیل سخت‌زایی یا تأخیر در کمک دامدار.

ناهنجاری‌های مادرزادی که اغلب به علت مشکلات ژنتیکی یا تغذیه‌ی نامناسب میش در دوران بارداری ایجاد می‌شوند.

وزن بسیار پایین بره که توانایی زنده ماندن را کاهش می‌دهد.

✅ راهکار پیشگیری

حضور دامدار یا کارگر باتجربه در زمان زایمان.

تغذیه‌ی متعادل و کامل میش باردار (به‌ویژه در سه ماه آخر آبستنی).

مشاوره‌ی ژنتیکی برای انتخاب قوچ مناسب.

 

۲. مشکلات سه روز اول تولد

سه روز اول زندگی، مرحله‌ی حیاتی برای بقا و رشد بره‌هاست.
دلایل اصلی تلفات در این بازه:

نخوردن آغوز: آغوز سرشار از آنتی‌بادی است و در دو ساعت اول پس از تولد حیاتی‌ترین نقش را در ایمنی بره دارد.

سرمازدگی به‌ویژه در محیط‌های سرد و مرطوب.

ناتوانی یا بی‌توجهی میش مادر در مراقبت از بره.

✅ راهکار پیشگیری

اطمینان از خوردن آغوز در دو ساعت اول.

فراهم کردن جایگاه گرم، خشک و بدون کوران هوا.

در صورت نیاز، استفاده از بطری آغوز مصنوعی یا آغوز ذخیره‌شده.

 

۳. بیماری‌ها بعد از یک هفته

اگر بره از مرحله‌ی زایمان و سه روز اول عبور کند، باز هم خطر بیماری‌ها وجود دارد. مهم‌ترین بیماری‌ها عبارتند از:

اسهال نوزادی ناشی از عفونت‌های باکتریایی یا ویروسی.

ذات‌الریه به دلیل رطوبت زیاد و تهویه‌ی ضعیف.

بیماری عضله سفید که ناشی از کمبود سلنیوم و ویتامین E است.

✅ راهکار پیشگیری

رعایت بهداشت جایگاه و ضدعفونی منظم.

واکسیناسیون میش‌ها در زمان مناسب برای انتقال ایمنی به بره.

افزودن مکمل‌های سلنیوم و ویتامین E به جیره غذایی.

 

نتیجه‌گیری

تلفات بره‌ها پدیده‌ای اجتناب‌ناپذیر نیست؛ با مدیریت صحیح می‌توان تا حد زیادی از آن جلوگیری کرد. حضور به‌موقع در زمان زایمان، تأمین تغذیه‌ی مناسب برای میش باردار، تأکید بر مصرف آغوز در ساعات اولیه و رعایت بهداشت جایگاه از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه هستند. در نهایت، مشاوره با دامپزشک و اجرای برنامه‌های واکسیناسیون نقش کلیدی در حفظ سلامت بره‌ها دارد.

 

منابع

1. Radostits, O.M. Veterinary Medicine.

2. FAO. Sheep Production and Health.

3. World Organization for Animal Health (OIE). Guidelines for Neonatal Lamb Care.