مقدمه

تب سه روزه یا Three Day Sickness یکی از بیماری‌های ویروسی دام است که بیشتر در گاوها دیده می‌شود و می‌تواند خسارات اقتصادی جدی برای دامداران به همراه داشته باشد. این بیماری که توسط حشرات ناقل منتقل می‌شود، معمولاً با تب ناگهانی، بی‌حالی و کاهش شدید اشتها همراه است. شناخت علائم اولیه و اقدام سریع در مدیریت بیماری، می‌تواند از بروز تلفات و کاهش بهره‌وری جلوگیری کند.

۱. تب سه روزه چیست؟

تب سه روزه یک بیماری ویروسی است که توسط ویروس‌های گروه Rhabdoviridae ایجاد می‌شود. این بیماری بیشتر در مناطق گرم و مرطوب و در فصولی که فعالیت حشرات ناقل (به‌ویژه پشه‌ها و مگس‌ها) افزایش می‌یابد، شایع است.

۲. نشانه‌های اصلی تب سه روزه

علائم این بیماری معمولاً به‌طور ناگهانی ظاهر می‌شوند و در بیشتر موارد سه روز طول می‌کشند، به همین دلیل به آن «تب سه روزه» گفته می‌شود. مهم‌ترین نشانه‌ها عبارت‌اند از:

افزایش ناگهانی دمای بدن تا ۴۱–۴۲ درجه سانتی‌گراد

بی‌حالی و بی‌اشتهایی شدید

آبریزش بینی و ریزش بزاق دهان

سفتی عضلات و لنگش (گاهی دام قادر به حرکت نیست)

افت ناگهانی تولید شیر در گاوهای شیری

کاهش وزن و ضعف عمومی

در برخی موارد، تورم در اطراف چشم‌ها و سختی تنفس نیز مشاهده می‌شود.

۳. عوامل مؤثر در شیوع بیماری

وجود ناقلین (حشرات خون‌خوار) به‌ویژه در فصل‌های گرم و مرطوب

تراکم بالای دام که احتمال انتقال را افزایش می‌دهد

ضعف سیستم ایمنی دام‌ها در اثر تغذیه نامناسب یا استرس

شرایط محیطی نامناسب مثل جایگاه‌های مرطوب و غیربهداشتی

۴. پیامدهای اقتصادی تب سه روزه

این بیماری به‌طور مستقیم تلفات زیادی ایجاد نمی‌کند، اما پیامدهای اقتصادی آن برای دامدار چشمگیر است:

کاهش شدید تولید شیر در دام‌های شیری

کاهش وزن در دام‌های گوشتی

افت قدرت باروری در گاوهای ماده و نر

هزینه‌های درمان و مراقبت از دام‌های بیمار

۵. راه‌های پیشگیری و مدیریت بیماری

از آنجا که درمان اختصاصی برای تب سه روزه وجود ندارد، مدیریت و پیشگیری اهمیت ویژه‌ای دارد:

کاهش تماس دام با حشرات ناقل (استفاده از توری، حشره‌کش و قرص‌های دورکننده)

تقویت سیستم ایمنی دام‌ها از طریق تغذیه متعادل و استفاده از مکمل‌های ویتامینی و معدنی

ایمن‌سازی و واکسیناسیون در مناطق اندمیک (بسته به توصیه دامپزشک منطقه)

مراقبت حمایتی از دام‌های بیمار شامل استراحت، آب کافی و داروهای ضدالتهاب طبق دستور دامپزشک

۶. اهمیت تشخیص به‌موقع

دامداران باید در صورت مشاهده علائم ناگهانی مانند تب بالا و بی‌حالی شدید در گاوها، سریعاً با دامپزشک تماس بگیرند. تشخیص سریع می‌تواند از گسترش بیماری به کل گله جلوگیری کرده و خسارات اقتصادی را کاهش دهد.

نتیجه‌گیری

تب سه روزه یکی از بیماری‌های مهم ویروسی گاوهاست که با تب ناگهانی، بی‌اشتهایی و ضعف شدید شناخته می‌شود. اگرچه در اغلب موارد پس از چند روز دام بهبود می‌یابد، اما خسارات اقتصادی آن بسیار قابل توجه است. رعایت اصول بهداشتی، مدیریت تغذیه و همکاری نزدیک با دامپزشک برای پیشگیری و کنترل بیماری ضروری است.

منابع

1. Radostits, O.M. Veterinary Medicine.

2. World Organisation for Animal Health (OIE). Vector-borne diseases in cattle.

3. FAO. Livestock Health and Production Manual.